Marli Huijer Denker des Vaderlands

Op zoek naar nieuwe ritmes in een 24-uurseconomie

Denker des Vaderlands, Marli Huijer, bespreekt de impact die technologie heeft op ons dagelijkse werk en privéleven. “Wie durft er nog hardop te zeggen dat hij graag om vijf uur naar huis gaat en op zaterdag en zondag niet werkt?”

509
0

De gewoonte om op vaste tijden op te staan, te werken, te eten, te rusten en feest te vieren stond tot een paar decennia geleden nauwelijks ter discussie. Vandaag de dag is dat voor veel mensen wel anders. “Nieuwe technologieën hebben ons heel veel gebracht, maar dragen ook bij aan een verlies van sociale ritmes”, aldus bijzonder hoogleraar wijsbegeerte en Denker des Vaderlands, Marli Huijer. Is dat een vloek of een zegen?

“Dankzij moderne informatie- en communicatietechnologieën kunnen we steeds meer doen in steeds minder tijd. Berekeningen, productieprocessen, communicatie, dataopslag en informatieoverdracht verlopen bijvoorbeeld steeds efficiënter. Ook ons leven is daardoor in een hogere versnelling gekomen. Bovendien bieden IT & social media allerlei mogelijkheden tot multitasken: je kunt tegelijkertijd e-mail lezen, op internet surfen, whatsappen, gamen en naar een voetbalwedstrijd kijken. Bij elkaar opgeteld kun je dan zelfs meer dan 24 uur per dag bezig zijn.”

Technologie levert behalve tijd ook flexibiliteit op. “In dit mobiele tijdperk kunnen we 24 uur per dag, zeven dagen per week shoppen, werken, chatten en alle programma’s bekijken die we maar willen.”

Individuele vrijheid
De traditionele strakke tijdsordening die onze voorvaderen hebben bedacht, is vervaagd. “Het vanzelfsprekende verschil tussen dag en nacht, werkdagen en weekdagen is verloren gegaan. Dat komt niet alleen door de voortschrijdende technologie, maar ook door verregaande globalisering waarin lokale tijd heeft plaatsgemaakt voor globale tijd. Daarnaast heeft de vrouwenemancipatie een rol gespeeld in het verdwijnen van vaste ritmes. Naarmate vrouwen meer zijn gaan werken en mannen meer zijn gaan zorgen, is de behoefte aan flexibele tijdschema’s toegenomen. Die flexibele schema’s geven individuen de vrijheid om de tijd naar hun eigen inzicht in te richten. Daar helpt technologie weer bij. Nu tijds- en plaatsonafhankelijk werken mogelijk is, kunnen ouders bijvoorbeeld één of meer dagen per week thuis werken en voor de kinderen zorgen.”

Hardwerkende generatie
Toch heeft al die flexibiliteit ook een keerzijde, vindt Huijer. “Als we allemaal als een soort atomen op onze eigen manier superflexibel worden, lopen we het risico dat altijd en overal werken tot norm wordt verheven. Dat het normaal wordt dat je altijd klaarstaat en je schikt naar de wensen van klanten, leidinggevenden en collega’s. De managementstijl van deze tijd werkt dit ook in de hand: de verantwoordelijkheid wordt zo veel mogelijk bij de medewerkers gelegd. Zo hebben we een generatie gecreëerd die heel hard werkt. Mensen draaien nu vaak veel meer uren dan hun ouders ooit gedaan hebben. Daar is niks mis mee zolang ze zich kunnen ontplooien, maar de kans is reëel dat ze daardoor de balans verliezen tussen rust en activiteit. En die balans is wel nodig om met energie te werken en met plezier te leven.”

Afwisseling van rust en activiteit
Volgens Marli moeten we dan ook op zoek naar nieuwe ritmes. “Doordat we alle tijden flexibel gemaakt hebben, van werktijden tot winkelsluitingstijden, zijn we de eb en vloed van inspanning en ontspanning verloren. Terwijl dat ritme wel effectief is om productief samen te werken. Daarvoor is het belangrijk dat je op gezette tijden oplaadt. Kijk naar wat jou energie geeft en neem dat als ankerpunt. Of dat nu elke zondagochtend hardlopen is of je wekelijkse bezoek aan de schoonheidsspecialist. En organiseer je werk dan zo dat je die ankerpunten kunt vasthouden. Op die manier kom je in je eigen ritme. Dat hoeft geen traditioneel ritme te zijn, maar zo’n vast patroon van herhaling waarbinnen je de vrijheid hebt om te variëren, geeft rust.”

Gezamenlijke accudag
Om die ritmes in stand te houden, is medewerking van overheden en organisaties nodig, aldus Marli. “Overheden en organisaties denken vaak dat het het beste voor hun werknemers is om ze volledig vrij te laten in hoe ze hun tijd inrichten. Maar wie durft er nog hardop te zeggen dat hij graag om vijf uur naar huis gaat en op zaterdag en zondag niet werkt? Je wilt niet dat je collega’s of je baas denken dat je niet ambitieus bent. Toch denk ik dat als je medewerkers anoniem een enquête laat invullen over hun tijdsvoorkeuren, daar niet uitkomt dat mensen graag tot diep in de nacht werken. Zelfs bij Microsoft, waar tijds- en plaatsonafhankelijk werken is uitgevonden en sterk wordt gestimuleerd, blijkt het overgrote deel van de mensen het liefst op doordeweekse dagen tussen 9.00 uur ’s ochtends en 18.00 uur ’s avonds te werken. Het lijkt me goed om beleid te ontwikkelen dat vaste ritmes ondersteunt, faciliteert en op elkaar afstemt. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld afspraken maken over wanneer medewerkers wel en niet bereikbaar zijn, zelfs internationaal. Daarbij valt prima rekening te houden met individuele voorkeuren. Denk aan een vroege shift voor ochtendmensen en een late voor avondmensen. En overheden kunnen bijvoorbeeld bijdragen door vast te houden aan een wekelijkse gezamenlijke accudag. Dat is goed voor onze gezondheid en zo zien we onze vrienden en familie ook nog eens!”

Wie durft er nog hardop te zeggen dat hij graag om vijf uur naar huis gaat en op zaterdag en zondag niet werkt?

Het ritme van Marli Huijer
Marli Huijer werkt vijf dagen per week van 9.00 uur tot 19.00 uur, met een lange pauze tussendoor. Om 19.00 uur staat het eten op tafel. “Mijn man kookt door de week.” Ze probeert niet meer dan twee avonden per week met haar werk bezig te zijn. Op zaterdag werkt ze nooit. “Alleen als het heel, heel erg druk is.”

Naast haar drukke werk zit er ook ritme in haar sociale leven. Zo gaat ze met één vriendin elke twee maanden naar een concert, met een andere vriendin elke week zwemmen, en met twee vrienden elke drie maanden lunchen. De discipline die nodig is om zich aan dit strakke werk- en sociale ritme te houden, besteedt ze zo veel mogelijk uit: “Ik maak afspraken met mijn werkgever, uitgever en vrienden en zij zorgen dat ik me daaraan houd.”

Alleen haar twee kinderen kunnen haar uit haar ritme halen. “Die zijn belangrijker dan mijn werk en kunnen altijd binnenvallen voor koffie of een lunch. En dan blijkt meestal dat die klus waarvoor ik vier uur had ingepland, met wat extra inspanning ook wel in drie uur af kan zijn.”

Mijn kinderen zijn belangrijker dan mijn werk en kunnen altijd binnenvallen voor koffie of een lunch.

Marli Huijer in vogelvlucht
Marli Huijer, filosoof en arts, is bijzonder hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en lector filosofie aan de Haagse Hogeschool. In maart 2015 volgde ze René Gude op als Denker des Vaderlands. Ze is geen studeerkamergeleerde, al schreef ze meerdere boeken, zoals Ritme en Discipline. Vooral de vraag hoe mensen tot ordeningen komen, houdt haar bezig.

Daarbij heeft ze speciale aandacht voor de ordenende werking van biomedische, informatie en communicatietechnologieën.

Het boek van Marli Huijer: Discipline

Meer interessante verhalen over mens en technologie lees je in het prachtige inspiratieboek Work.Live. Gratis aan te vragen op zo.ricoh.nl.

Downloads bij dit artikel

  • Inspiratieboek Work. Live.Inspiratie

    Download gratis het e-book Work. Live. met heel veel inspiratie om anders te werken en beter te leven.

Redactie WerkTrends Blaast dit platform dagelijks leven in

"Wij geloven in kennisdelen en verbinden. Zowel on- als offline. We brengen dit in de praktijk door nieuws, tips en inzichten te publiceren die het samenspel tussen werken en leven voor zowel mensen als bedrijven leuker, beter en efficiënter maakt."

Reageer ook

Reacties 0


Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Reageer ook