Waarom de circulaire economie leidt tot overvloed

Herman Wijffels en Talitha Muusse. Hun geboortejaren zijn door bijna een halve eeuw gescheiden, maar hun standpunten zijn gelijk als het gaat over het belang van een circulaire economie.

1133
0

Herman Wijffels is hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering aan de Universiteit Utrecht. Talitha Muusse is duurzaam ondernemer en toezichthouder bij MVO Nederland. Hun geboortejaren zijn door bijna een halve eeuw gescheiden, maar hun standpunten zijn gelijk als het gaat over het belang van een circulaire economie.

Duurzaamheid als doel
Muusse: “Ik heb familie in Peru en als kind zag ik daar op vakantie armoede die ik thuis niet kende. Ik wilde dus al vroeg de wereld verbeteren en dat wilde ik gaan doen met een baan in ontwikkelingssamenwerking, bij een NGO of de Verenigde Naties. Tot ik tijdens mijn studie bestuurskunde stage liep bij MVO Nederland. Ik realiseerde me dat bedrijven ook een verantwoordelijkheid hebben en dat ik ook op een commerciële manier een bijdrage kon leveren aan de maatschappij.”

Wijffels: “Het omslagpunt voor mij kwam in 1987 met het uitkomen van het Brundtland Rapport. Dat pleitte toen al voor internationale samenwerking op het gebied van milieu en duurzaamheid. Ik was directielid Rabobank en onze klanten hadden vragen over mestquota en veehouderij. Ik besloot me – ook voor hen – te verdiepen in vraagstukken en risico’s die de toekomst beïnvloeden.”

Circulaire economie
Wijffels: “De wereldbevolking gaat richting de negen miljard en de welvaart breidt zich uit. Maken, gebruiken, weggooien: het is een lineaire manier van denken uit de industriële revolutie, die uiteindelijk de Westerse wereld ongekende welvaart bracht, maar ook ongekende verkwisting. Daardoor teren wij nu in op ons natuurlijk kapitaal van grondstoffen en hulpbronnen. Een circulaire economie heeft een maximale herbruikbaarheid van producten en grondstoffen. Dat moet dus ook gebeuren, want anders is er straks niets meer te produceren of consumeren.”

Muusse: “Dit bewustzijn groeit gelukkig. Duurzaamheid is geen modieus woord meer, het hoort gewoon bij zakendoen. Maar er moet meer gebeuren dan op tijd het licht uitdoen op kantoor. Onze hele manier van produceren en consumeren moet anders; delen in plaats van bezitten bijvoorbeeld. Waarom een auto kopen wanneer er autodeelsites zijn? Dat scheelt weer productie. Ricoh least printers en scanners, Mud Jeans verhuurt spijkerbroeken. Klanten weten dan ook dat goed hergebruik van materiaal gegarandeerd is.”

Wijffels: “En het levert ook banen op. De nadruk ligt vaak op robots die werk overnemen van mensen, maar de circulaire economie leidt juist tot meer werk. En niet alleen voor hoogopgeleide kenniswerkers. Denk aan het inzamelen van spullen voor hergebruik of verwerking. Of aan het bedienen en onderhouden van de machines in het recycleproces. Het aanleggen en onderhouden van zonnepanelen en andere lokale energie-opwekkers. Het energieneutraal maken van gebouwen…”

Waarde creëren voor de samenleving
Muusse: “Onze generatie is connected geboren. Wij snappen veel beter, of het nu komt door onze ervaringen met samenwerking in de gezinssituatie of samenwerken aan opdrachten op school, dat je elkaar nodig hebt. Samenwerken is zo vanzelfsprekend, ook met mensen met verschillende etnische achtergrond of talenten. Elkaar bevechten wordt steeds minder logisch.”

Wijffels: “Als je tegen de ander vecht, vecht je eigenlijk ook tegen jezelf.”

Muusse: “Precies. Daarom moeten grote bedrijven ook luisteren naar hun omgeving. De toekomst ligt bij bedrijven die iets van waarde creëren voor henzelf én de samenleving. Veel start-ups hebben dat begrepen en halen, wat betreft hun ambities, links en rechts grote bedrijven in. Organisaties die het alleen maar voor de winst doen, zonder de duurzaamheid van zingeving, hebben in de 21ste eeuw geen bestaansrecht meer.”

Wijffels: “Mensen gaan zich lokaal organiseren rond bepaalde thema’s, zoals energie en zorg en voedselketens. Ze gaan steeds meer buiten de bestaande orde om, onafhankelijk van grote organisaties.”

Overvloed
Muusse: “Ik moet erg wennen aan het idee van een wereld van overvloed. Dat er genoeg zou zijn van alles. Dit kan een realistische toekomst zijn als we ons anders gaan organiseren.”

Wijffels: “Technologie gaat een grote rol spelen: 3D-printen, nanotechnologie, robotisering. Technologie gaat de overvloed ontsluiten die de circulaire economie in zich heeft. Overvloed aan energie, omdat die (lokaal) duurzaam wordt opgewekt uit onuitputtelijke bronnen. Overvloed aan grondstoffen door hergebruik. Overvloed aan spullen door de deeleconomie. Overvloed aan opleiding door gratis scholing op internet. Overvloed aan werk. Overvloed ook door verschillende vormen van basisinkomen, waardoor mensen vrij zijn om te ondernemen.”

Generaties
Wijffels: “Ik werk iedere dag met jonge mensen en ik vind het fantastisch. De innovativiteit, de creativiteit. Ik kan het iedereen aanbevelen.”

Muusse: “We hebben elkaar ook nodig. Het gaat bij mijn generatie veel over persoonlijke ontwikkeling. Zelf, zelf, zelf. Wij organiseren ons bijna niet collectief, dat is traditioneel. We klagen en demonstreren niet over ons pensioen of de zorg. Wat we wel doen is zelf iets starten en laten zien dat het anders kan door zelf anders te werken en te leven. Via ondernemerschap probeert de jongere generatie het hoofd te bieden aan grote maatschappelijke vraagstukken. Soms maak ik me zorgen of dit wel verstandig is, want belangen worden vooralsnog alleen collectief behartigt.”

Wijffels: “Het gemak waarmee jongeren technologie gebruiken voor hun persoonlijke en zakelijke doeleinden, de vanzelfsprekendheid van autonoom samenwerken – dat ontbreekt vaak in de bestuurskamer. Nodig eens jongeren uit in de directiekamer. Hun visie op de dagelijkse gang van zaken zou wel eens gezond disruptief kunnen werken.”

Over Talitha Muuse
Talitha Muuse (1991) trad op haar 22e toe tot de raad van toezicht bij MVO Nederland. Zij was in 2013 medeoprichter van de Duurzame Jonge 100 (DJ100). Ze is nu duurzaam ondernemer bij The Punchy Pack, waar zij organisaties helpt te verduurzamen en vernieuwen in samenwerking met de jonge generatie.

Over Herman Wijffels
Econoom en CDA-politicus Herman Wijffels (1942) was tussen 1981 en 1999 directielid bij de Rabobank. Daarna werd hij voorzitter van de Sociaal Economische Raad. Tussen 2006 en 2008 was hij Nederlands bewindvoerder bij de Wereldbank. Sinds 2009 is Wijffels hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke Verandering aan de Universiteit Utrecht.

Dát levert het op
Volgens rapporten van McKinsey, het Wereldeconomisch Forum en de Ellen MacArthur Foundation, kan de circulaire economie de komende vijf jaar 100.000 nieuwe banen opleveren wanneer bedrijven de mate van recycling en hergebruik opvoeren in hun leveranciersketens. De Europese maakindustrie zou 630 miljard euro per jaar kunnen besparen op grondstoffen. De potentiële markt voor gemeenten en investeerders voor het verwerken van huisafval tot biogas en landbouwmest, is alleen in Groot-Brittannië al ruim een miljard euro.

Meer lezen? Het rapport van de Ellen MacArthur FoundationTowards a circular economyis wellicht interessant.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met NRC Media.

Credit hoofdfoto artikel: Bill Tanaka

Downloads bij dit artikel

  • Inspiratie: Wonderful WorkInspiratie

    Het kantoor van de toekomst is al vaak beschreven en de verwachtingen zijn al even zo vaak bijgesteld. Het kantoor van de toekomst gaat verder dan alleen de technologische oplossingen die elkaar in een rap tempo opvolgen. Werken in deze nieuwe tijd draait om verbindingen, samenwerken en duurzame oplossingen. Klik hier voor de online versie van het inspiratieboekje 'Wonderful Work'.

  • Towards the circular economyRapport

    The Ellen MacArthur Foundation’s report on the Economics of a Circular Economy invites readers to imagine an economy in which today’s goods are tomorrow’s resources, forming a virtuous cycle that fosters prosperity in a world of finite resources.

  • Het circulaire kantoorInfographic

    Neem een kijkje in het ultieme circulaire kantoor;  steeds meer een centrale ontmoetingsplek en verdergaand dan zonnepanelen op het dak en recycling van papier. In het circulaire systeem wordt de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen gemaximaliseerd en waardevernietiging tot het minimum beperkt.

Karina Meerman Technologie & Ondernemen

"Uitstellen kan altijd nog."

Reageer ook

Reacties 0


Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Reageer ook